بازخوانی داستان‌های سیاسی‌که پیرامون موضوع سلامت ایرانیان شکل گرفته است

چه کسی واکسن خرید و چه کسی مانع شد؟

گروه سیاسی – سید مجید حسینی: اگرچه تاخیر در واکسیناسیون موضوعی نیست که از یادها برود اما خوشبختانه مدتی است که ورادات واکسن باعث شده است که روند واکسیناسیون در داخل کشور سرعت بگیرد و همین امر باعث افزایش امید به پایان وضعیت فعلی و رسیدن به اوضاعی پایدار و شرایط اجتماعی طبیعی را در دلها زنده کرده است. در این مدت روایت هایی از خلف وعده روسیه در تامین واکسن و همین طور ناتوانی تامین واکسن های وعده داده شده توسط بعضی تولید کنندگان داخلی، موضوعاتی بود که مورد توجه افکار عمومی‌بود ولی توضیح دقیقی درباره آن داده نشد. همچنین این موضوع که بعضی مقامات قبلی وزارت بهداشت مانع از واردات شدند هم ادعایی بود که بسیار شنیده شد اما فعلا ترجیح داده می‌شود که درباره آن سخنی گفته نشود.
با این حال حرف و حدیث ها راجع به اکسن های وارداتی و تولیدی به موارد بالا محدود نیست و به تازگی حرف های جدید شنیده شده که هم از منظر سیاسی و هم از منظر اجتماعی جالب توجه است. یکی از مهمترین این سخنان، حرفهایی بود که مسعود پزشکیان روز گذشته در گفتگو با عصر ایران بیان کرد. پزشکیان که هم اکنون نماینده مجلس است اما تخصص پزشکی دارد و روزگاری وزیر بهداشت بوده، در این گفتگو درباره این ادعا که دولت فعلی توانسته ظرف دو هفته مقدار قابل توجهی واکسن وارد کشور کند، تصریح کرده که واکسن های که این روزها وارد کشور شده ربطی به تلاش دولت رئیسی ندارد و اقدامات مربوط به آن در دولت قبلی انجام شده است.
پزشکیان گفت: این بی‌انصافی است که بگوییم این واکسن‌ها ظرف مدت دو هفته تامین شده است، ما اگر بخواهیم سفارش بدهیم، شرکت‌های سازنده سفارش ما را بپذیرند و شروع به تولید کنند و بعد بخواهیم وارد کنیم حداقل پنج تا شش ماه زمان می‌برد. قراردادهای خرید واکسن در زمان آقای روحانی بسته شده و پول‌ها داده شده بود. معاون غذا و داروی وزارت بهداشت در دولت قبل اگر جرات دارد در این رابطه حرف بزند و روشنگری کند. امکان ندارد بدون سفارش بتوانیم جنس وارد کنیم حتی اگر پول دست‌مان باشد.
وی ادامه داد: دولت قبل پول را داده بود سفارش‌ها را هم انجام داده بود حالا ممکن است مشکلات گمرکی و حمل و نقل بوده است و دولت فعلی آنها را حل کرده است و الان وارد می‌شود، اما کالا و سفارشات از قبل وجود داشته است و این دولت واکسنی سفارش نداده است. اگر این سفارش را داشتند اعلام کنند اینها قبلا سفارش نشده بود ما اینها را سفارش دادیم و تولید انجام شده است.
وزیر بهداشت در دولت اصلاحات تاکید کرد: اینکه می‌گویند فلان کارخانه شروع به افزایش سفارشات کرده است، حرف کارشناسی نیست چراکه باید کارخانه‌ای ایجاد شود، بعد تحقیقات انجام شود و پول محققان پرداخت شود و بعد از این مرحله بحث تولید است و بستر و زیرساخت تمامی‌این مراحل در دولت قبل انجام شد و حالا مرحله تولید است. الان آقایان می‌گویند ما گفته‌ایم شبانه روز کار کنند، چه بستر تولید واکسن داخل و چه خرید واکسن از خارج در دولت قبل کارهایش انجام شده بود، هماهنگی‌هایی هم انجام داده اند ولی ما به دلیل مسایل سیاسی برای واردات مقداری دیر جنبیدیم.
پزشکیان در این مصاحبه به این موضوع هم اشاره کرد که آمار واقعی مرگ و‌میر روزانه در اثر ابتلا به بیماری کرونا در کشور بالاتر از ۱۵۰۰ نفر است. اگر دو درصد مرگ و میر در تعداد کسانی که مبتلا می‌شوند وجود داشته باشد با ۴۰هزار مبتلا روزانه بین ۸۰۰ تا ۱۲۰۰ نفر جان‌شان را از دست می‌دهند آن هم اگر درست درمان و مراقبت کنیم.
همزمان علی تاجرنیا در گفتگویی با روزنامه شرق گفت که سعید نمکی وزیر سابق چندان رضایتی به واردات واکسن نداشت. وی با بیان اینکه عملا نمکی و وزارت بهداشت زیر بار واردات نمی‌رفتند و نگاهشان به تولید داخلی بود، گفت: «برای همین آنها صرفا بر همان دستور و سفارش کواکس اکتفا کردند و قصد هم نداشتند کاری بکنند. پیگیری‌های نظام پزشکی باعث شد روند واردات کمی‌شتاب پیدا کند». تاجرنیا در ادامه به موضوعی درخور بحث اشاره می‌کند؛ او می‌گوید: «گویا برکت واکسن خود را پیش‌فروش کرده بود. به نظر می‌رسد دلیل تمایل‌نداشتن برای خرید واکسن از خارجی‌ها این بود که برکت در ازای هر دُز واکسن، 200 هزار تومان گرفته بود که اگر بخواهیم برای 120 میلیون واکسن حساب کنیم، برکت از صندوق دولت عددی بالای یک میلیارد دلار از محل اعتبارات دولتی گرفت».
این سخنان تاجرنیا با واکنش توئیتری حجت نیکی ملکی سخنگوی ستاد اجرایی فرمان امام روبرو شد که نوشت: علی تاجرنیا در مصاحبه با شرق مدعی شده، برکت واکسن خودرا پیش‌فروش کرده ودر ازای هر دُز واکسن، ۲۰۰هزار تومان گرفته و برکت ازصندوق دولت عددی بالای یک میلیارد دلار از محل اعتبارات دولتی گرفت. این ادعا کاملا کذب هست وهیچ پیش فروشی انجام نشده.
دوشنبه گذشته نیز خطیب زاده سخنگیو وزارت امور خارجه در این باره تصریح کرد: ما در خصوص واردات واکسن کرونا به کشور هیچ خط قرمزی نداشته و نداریم. البته همان طور که پیش از این نیز گفته ام مرجع صلاحیت دار قطعی و یگانه تأیید اینکه کدام واکسن وارد کشور شود از روز اول بر عهده وزارت بهداشت بوده است و وزارت خارجه از همان روز اول تمام امکانات واردات را برای تحقق این موضوع به کار برده است. وزارت بهداشت در مقاطعی مصلحت ندانسته و یا این اینکه تصور این بوده که منابع قابل اعتمادی نیستند و یا شرکت های وارداتی دارای ویژگی های واردات نبوده اند برخی از آن ها تأیید نشد ولی در یکی، دو ماه اخیر به صورت حداکثری تمامی درخواست ها تأیید شده اند و این ها از مسیرهای مختلف باعث تسریع واردات واکسن به کشور شده اند.
خطیب زاده ادامه داد: ما از مسیر کواکس و از مسیر همکاری با کشورهایی مثل چین که گفت وگوها با مقات این کشور برای واردات چند ده میلیون دوز بوده مسیر را پیش برده ایم.
خبرگزاری فارس هم در گزارشی توضیح داد که دولت روحانی به اندازه کافی واکسن خریده بود اما تحریم ها باعث تاخیر در واردات واکسن شد. این خبرگزاری نوشت: کواکس اولین فروشنده واکسن به ایران بود: ۱۶.۸ میلیون دوز... اما کواکس عملا در انجام تعهداتش به همه کشورها با مشکل مواجه شد. در ایران، مشکل دیگری هم وجود داشت. تحریم‌های آمریکا هم مانع نقل و انتقال پول می‌شد و هم شرکت‌های تولیدکننده را می‌ترساند که محصول خود را به ایران بفرستند. این گونه بود که تا پایان سال ۹۹ حتی یک واکسن از تعهد ۴.۲ میلیون دوزی کواکس به ایران نرسید. در فروردین و اردیبهشت نیز فقط ۲.۱ میلیون دوز واکسن به ایران رسید و باز هم وقفه در کار افتاد. قرارداد بزرگ بعدی، با چین بود. اما حتی چین هم برای صادرات واکسن به ایران، با مشکل تحریم‌های آمریکا مواجه شد. در نهایت، طرفین به این نتیجه رسیدند که واکسن چینی بدون نام بردن از نام کشور و شرکت تولیدکننده، از طریق واسطه صلیب سرخ تحویل هلال احمر ایران شود تا خطر تحریم کاهش پیدا کند. با این وجود، فقط ۳ میلیون دوز از تعهد ۱۰ میلیونی چین در بهار محقق شد.
رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و چین هم از جمله کسانی بود که در زمینه گسترش واردات واکسن سخن گفت. وی درباره علل افزایش سرعت واردات واکسن کرونا در دولت سیزدهم توضیح داد: روند واردات واکسن کرونا از اردیبهشت‌ماه آغاز شد و تا به امروز ادامه پیدا کرده است اما تسریع در واردات واکسن کرونا از چین، دو علت عمده می‌تواند داشته باشد که یکی از آنها، افزایش هماهنگی بین همه دستگاه‌ها در دولت سیزدهم است که شاید در دولت قبلی به دلیل اختلاف دیدگاه‌های سیاسی بین دولت مستقر و سایر نهادها، به این صورت وجود نداشت. در دولت گذشته میان وزارتخانه‌ها هماهنگی لازم نبود و وزارت بهداشت در مسائل مختلف به موقع عمل نمی‌کرد. دوم آنکه وعده‌هایی درباره واکسن کرونای تولید داخل داده شده بود که مشخص شد در مدتِ کوتاه اعلام شده، تحقق نمی‌یابد و بنابراین بلافاصله برنامه‌ریزی برای افزایش واردات واکسن کرونا
صورت گرفت.
گفتنی است از ۱۵ بهمن ۹۹ تا ۲۰ شهریور سال جاری واکسن کرونا از کشورهای چین، ژاپن، ایتالیا، روسیه، کره جنوبی، ‌اتریش و هند وارد ایران شده است که بیشترین محموله به واکسن سینوفارم از چین اختصاص دارد. شنبه گذشته پنجاهمین محموله واکسن کرونا وارد تهران شد که شامل سه میلیون و ۲۰۰ هزار دوز واکسن سینوفارم از سبد کووکس بود. با ورود این محموله، مجموع واردات واکسن کرونا از ۵۰ میلیون دوز عبور کرد.