در موزه هنرهای معاصر تهران صورت گرفت

مهدی سحابی به روایت آیدین آغداشلو

آیدین آغداشلو از نمایشگاه مهدی سحابی در موزه هنرهای معاصر تهران که با کیوریتوری مژده طباطبایی به تماشا است، دیدار کرد.
به گزارش ایسنا، آغداشلو در پایان این دیدار در گفتگویی درباره ارزیابی اش از این نمایشگاه گفت: «این نمایشگاه برایم غیر مترقبه و غافلگیر کننده بود، هیچ وقت این همه تنوع از آفرینش‌های هنری مهدی سحابی سراغ نداشتم. برای من درباره دوست دیرینه ام بسیار آموزنده هم بود و حتی مرا به کشف دوباره مهدی رهنمون کرد، زیر یک سقف کنار هم نشاندن حاصل عمر یک هنرمند دستیابی به چنین معنای افزوده ای را ممکن می‌کند. پیداست نمایشگاه بسیار بسیار مهمی است و باید از بانیان آن قدردانی کرد.»
نقاش سال‌های آتش و برف ادامه داد: «من مهدی سحابی را از سال‌های دور، پیش از انقلاب می‌شناختم. اما از زمانی زلفمان به هم گره خورد که برای شرکت در کنگره نظامی گنجوی همسفر رم شدیم، مهدی سحابی خبرنگار بود و من هم یک کار خبری پذیرفته بودم، دوستی مان از آن سفر جان گرفت و برای هم ماندیم. آدم نازنینی بود، فارغ از هر ادایی، خود خودش بود، وجود سرشار و درخشانی داشت، بسیار رک، بذله گو، شوخ و شنگ و البته چنان که از این آثار پیداست بسیار عمیق با نگاهی جستجوگر و نافذ بود. وقتی خبر رفتنش را شنیدم باور نکردم، پیش خودم فکر می‌کردم نباید، مهدی حق ندارد که نباشد.»
آغداشلو افزود: «ابعاد پنهانی پشت آن سیمای ساده و شوخ و شنگ وقتی به همه ثابت شد که شاهکار پروست را ترجمه کرد، تا پیش از آن هرگز فکر نمی‌کردم کسی بتواند پروست را به فارسی برگرداند، مهدی همت بزرگی کرد و در کنار دهها کاری که می‌کرد چنین بار سنگینی را به جان گرفت، من از چندین دوست ادیب که فرانسه دان بودند عیار کارش را پرس و جو کردم و همگی با اطمینان می‌گفتند این درست ترین ترجمه پروست است و مایه مسرت و خوشحالی من شد. بعدتر آفرینش‌های تجسمی او بعد دیگر وجوه پنهان شده او را عیان کرد.»
نقاش شفاعت فرشتگان گفت: «زمانی از نمایشگاه مجسمه‌های چوبی او دیدن کردم، از چوب و تخته‌هایی که از طبیعت پیدا می‌کرد پرنده می‌ساخت. روح کودکانه این دست ساخته‌های ساده و رنگ‌های متنوع آنها مرا یاد بخشی از آفریده‌های پیکاسو می‌انداخت که چنین آفرینش‌هایی داشت و ساده و رها و اسباب بازی وار اثر هنری خلق می‌کرد.» آغداشلو تاکید کرد: «مهدی سحابی نگاهی متعهد به دنیا داشت در کنار شوخ و شنگی ظاهری یک تعهد اجتماعی همیشگی در او عیان بود که قطعا رد آن در مجموعه ماشین‌های قراضه، صورتک‌ها و دیگر مجموعه‌هایش کاملا پیداست. هنر سحابی، جمع کردن همین ظاهر شوخ طبع و روح جدی و متعهد بود . به راستی چنین شخصیتی جای غبطه داشت.»
نقاش مجموعه معما گفت : «از منظر فنی، مهارت نقاشانه مهدی سحابی مرا متعجب کرد، او آنقدر فروتن بود که هیچگاه خود را یک نقاش رسمی معرفی نمی‌کرد، اما هر کسی از این نمایشگاه دیدن کند یک نقاش تمام عیار می‌بیند. بعضی از این اتومبیل‌های منهدم شده را که می‌بینم رنگ آبرنگی یا رقیق شده را با مهارت مثال زدنی کار کرده که عالی ست و حتی فکر می‌کنم من نتوانم به این راحتی لاستیک اتومبیل را با رنگ رقیق شده کار کنم. پیداست نقاش این آثار ساخت و ساز نقاشانه را بلد است اما آگاهانه قصد ساده کار کردن دارد.»
آغداشلو گفت: «ماشین‌های قراضه وجه متعهد جدی سحابی را عیان می‌کند، او اتومبیل‌ها را منهدم می‌کند شاید به نشانه اینکه انسان دستاوردهای خود را منهدم می‌کند یا جامعه‌ای که آنچه ساخته را ویران می‌کند یا شاید تعابیر دیگرتری مانند جامعه قراضه ساز و... همه این تعابیر ممکن است باید دید چه کسی و با چه لحن و چه سویه ای این آثار را خلق کرده است.»
او سری نقاشی‌های گرافیتی مهدی سحابی را مجموعه ای خواند که نقاش با آنها تشابه درونی احساس می‌کند و گفت: «روح گزارشگر و خبرنگار او تصاویری که از دیوار نوشته‌های دوره انقلاب دیده را در این نقاشی‌ها بازتاب داده است، و تلاش دارد حال و هوای خاص همان گرافیتی‌ها را نشان دهد، اما پیداست نقاش در این بازسازی، خود را نیز روایت و بازسازی می‌کند.»
نقاش فاجعه آخرالزمان خاطرنشان کرد: «دقت و مهارت سحابی در خلق این آثار موج می‌زند یک وقتی یکی از من پرسید چرا با این دقت ترک‌ها را می‌کشی، من گفتم به خاطر حیرت مخاطب این کار را نمی‌کنم، من از لحظه لحظه این تمرکز و دقت لذت می‌برم زیرا مرا از جهان آشفته جدا می‌کند، پیداست مهدی سحابی هم از لحظه لحظه این خلق کردن‌ها لذت برده است.»
آیدین آغداشلو در پاسخ به پرسشی با این مضمون که شما در دهه ۵۰ خورشیدی مجموعه «خاطرات انهدام» را شروع کردید و مهدی سحابی در دهه ۷۰ خورشیدی دست به انهدام اتومبیل‌ها زد آیا این دو مجموعه به هم شباهت دارند؟ پاسخ داد : «خیر، این دو مجموعه شباهتی با هم ندارند، سحابی بعد از انهدام را به تصویر می‌کشد و این انهدام را گزارش می‌کند، از اثر سحابی نمی‌توان فهمید اصل اثر چه بوده است، فقط می‌بینیم اتومبیلی قراضه و منهدم شده است او این انهدام را با قدرت و زیبا گزارش می‌کند؛ اما من یک اثر نفیس را با رنج و زحمت بسیار خلق می‌کنم و سپس آن را منهدم می‌کنم شما می‌توانید اصل اثر را ببینید و بدانید چه چیزی منهدم شده است, خمیر مایه نقاشی‌های من افسوس و حسرت است.»
نمایشگاه مروری بر آثار مهدی سحابی با نمایش ۱۲۶ کار از این هنرمند از ۱۱ آبان ماه در موزه هنرهای معاصر تهران آغاز شده و تا ۲۸ آذرماه ادامه دارد. دو کتاب مروری بر آثار وی شامل ۳۱۰ اثر و تکاپوی واژه مجموعه مقالات درباره نگاه تصویری و ادبی مهدی سحابی هم زمان با این نمایشگاه منتشر شده است.