سفر گروسی به تهران؛ اهمیت و دستاوردها

علی ابراهیمی
در کمتر از سه ماه شاهد سفر دوباره رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی‌در آستانه نشست شورای حکام آژانس و نشست مشترک برجام بودیم. سفرهای این دیپلمات آرژانتینی در ۲۱ شهریور و دوم آذر ماه بیانگر اهمیت گزارش این نهاد بین‌المللی و تاثیر آن بر تصمیمات نشست شورای حکام و همچنین مذاکرات احیای برجام توسط گروه (1+4) می‌باشد. مذاکرات برای احیای توافق هسته‌ای پس از ۵ ماه در هشتم آذر ۱۴۰۰ مصادف با بیست و نهم نوامبر ۲۰۲۱ آغاز خواهد شد هرچند واضح است که تصمیمات و مواضع ایران و آمریکا نتیجه نهایی مذاکرات را رقم خواهد زد (که عمدتاً جنبه سیاسی و ریشه در اختلافات چند دهه گذشته دارد) ولیکن گزارش آژانس به عنوان یک نهاد فنی و تخصصی بین‌المللی در ایجاد اعتماد بین طرف‌های مذاکره را نمی‌توان نادیده گرفت.
پس از استقرار دولت‌های جدید ایالات متحده و جمهوری اسلامی‌ایران هر دو طرف اعلام آمادگی برای انجام تعهدات خود و بازگشت به توافق هسته‌ای یا برجام را داشتند، ولی به شرط اینکه طرف مقابل اول اقدام کند.
ایران بارها اعلام کرده به‌دنبال ساخت بمب اتمی‌نیست بلکه می‌خواهد توانایی فناوری هسته‌ای خود را در راستای اهداف صلح‌آمیز و تامین انرژی دنبال کند و براین اساس و استناد بر گزارشات و همکاری‌هایی که با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی‌داشته توانست بر حق خود در استفاده از فناوری هسته‌ای پافشاری کند. لیکن پس از خروج یک‌جانبه آمریکا از توافق برجام و عدم همکاری و انجام تعهد سایر طرف‌ها، ایران نیز سطح همکاری‌های خود با آژانس را محدود و دسترسی بازرسان آژانس را منوط به انجام‌ تعهدات طرف‌های مقابل نمود. حال که شرایط گفتگوی مجدد بین طرف‌های توافقنامه برجام فراهم شده است گزارش آژانس و نحوه توافق بر سر چگونگی نظارت بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران می‌تواند بر پیشرفت گفتگوها موثر باشد.
نتیجه سفر قبلی صدور بیانیه مشترک و توافق برای انجام برخی سرویس‌های فنی بود ولیکن نتیجه این سفر محدود به مصاحبه خبری شد که اظهارنظر طرفین تائیدکننده صحبت‌های یکدیگر نبود و نشست خبری گروسی در بازگشت و قبل از جلسه شورای حکام نیز لغو گردید. و احتمال این می‌رود که نتیجه این سفر اتفاق مثبت و ملموسی بر مذاکرات نداشته باشد. به هر حال آژانس بین‌المللی انرژی اتمی‌یک نهاد فنی و تخصصی است و انتظار می‌رود در راستای تکالیف مندرج در اساسنامه عمل کند و چنانچه با یک رویکرد منطقی و گزارش فنی و تخصصی بدون اعمال فشارهای سیاسی ارائه نماید در روند مذاکرات آتی بسیار موثر خواهد بود.
نماینده سابق مردم شازند در مجلس