چرا بهزیستی‌ تعداد دانشجویان جا مانده از لیست پرداخت شهریه‌ها را اعلام نمی‌کند؟

بدعهدی، بنای همیشگی در پرداخت شهریه‌ دانشگاه معلولان

رویا بابائی - خبرنگار حوزه معلولان: با گذشت حدود چهار ماه از آخرین پرداختی شهریه‌ها و گذشت دو ماه از آغاز سال تحصیلی جدید، سازمان بهزیستی هنوز وعده پرداخت شهریه دانشجویان جا مانده از لیست تسویه با دانشگاه‌ها را محقق نکرده است.
مرداد ماه امسال بود که سازمان بهزیستی کشور از پرداخت شهریه دانشجویان تحت پوشش خود خبر داد، خبری که صدای تعداد زیادی از دانشجویان را بابت جاماندن از لیست پرداختی بهزیستی درآورد.
اکنون دو ماه از آغاز سال تحصیلی گذشته، بسیاری از دانشجویان تحت‌پوشش بهزیستی اظهار می‌کنند در وضعیت بدهکار، امکان انتخاب واحد نداشته‌ و در حال‌حاضر کلاس‌ها را بدون آنکه نامشان در لیست حضور و غیاب درج شده باشد شرکت می‌کنند. برخی دیگر می‌گویند فعلاً با روابط دوستانه و با واریز مبلغ علی‌الحساب تلاش کرده‌اند ترم را از دست ندهند.
در این میان اما شرایط دانشجویانی که در شرف فارغ‌التحصیلی هستند جالب است. یکی از آنها می‌گوید: شهریه ترم قبلی‌ام پرداخت نشده، این ترم هم باید از پایان‌نامه‌ام دفاع کنم و تسویه مالی، پیش شرط دفاع است. حالا اگر مبلغ را به دانشگاه پرداخت نکنم امکان دفاع ندارم اگر هم دست نگهدارم سنواتم تمام می‌شود.
سرپرست دفتر توانمندسازی معلولان در مرداد ماه از احصای اسامی دانشجویان جامانده از فهرست پرداخت شهریه دانشجویی، خبر داده بود اما حالا چهار ماه از این وعده گذشته و بهزیستی همچنان بدقول است و «عطف به سوابق» به این زودی‌ها هم به قول خود عمل نخواهد کرد.
اقرار به اهمال
حبیبی در مرداد ماه از پرداخت شهریه سال‌های تحصیلی 1400-1399 و 1401-1400 خبر داده بود. این اگرچه در جای خود خبر خوبی است اما در باطن از اهمال بزرگ بهزیستی در پرداخت دیرهنگام و همیشگی شهریه‌ها گواهی می‌داد. این سازمان چطور توانسته شهریه دوسال مددجویان را نپردازد، آنان را بدهکار نگهدارد و پرداخت شهریه‌ معوقشان‌ را افتخار بداند؟ علاوه اینکه ترم دوم 1401 هنوز از راه نرسیده و شهریه ترم از راه نرسیده را نه می‌توان محاسبه کرد نه پرداخت!
این مسئول اگرچه به این قسمت از سوال خبرنگار مردم‌سالاری که پرسیده بود «کل مبلغی که درحال‌حاضر از طرف بهزیستی به‌منظور تسویه شهریه‌های دانشجویی پرداخت شده چقدر است» پاسخ نداده اما با اعلام خبر فوق، در واقع تأخیر دو ساله بهزیستی در تسویه بدهی دانشجویان تحت‌پوشش سازمان را تأیید کرده است. دو سالی که مصادف با 4 ترم تحصیلی است و دانشجویان مقطع کارشناسی در این مدت نیمی از سنوات و دانشجویان مقطع ارشد، تمام سنوات تحصیلشان را به پایان رسانده‌اند. حبیبی که در شهریور ماه سوالات ما را از طریق روابط عمومی دریافت و پس از گذشت دو ماه از همان طریق و تنها در قالب چند خط جواب داده‌، در همان چند خط تصریح کرده: «هنوز شهریه تعدادی از دانشجویان معلول جا مانده‌ که در حال احصای اسامی و برنامه‌ریزی برای پرداخت شهریه آنها هستیم» اما معلوم نیست این به قول حبیبی احصا، چند ماه و چند سال دیگر وقت لازم دارد!
طفره‌های یک‌خطی حبیبی
حبیبی در پاسخ به سوال بعدی مبنی بر تعداد دانشجویان جا مانده از لیست پرداخت شهریه‌ها و چگونگی پیشگیری از عدم ثبت‌نام آنها بخاطر بدهی در سال تحصیلی جدید؛ در فایلی که توسط روابط عمومی برایمان ارسال شده، فقط برایمان نوشته: «شهریه دانشجویان تحت پوشش بر اساس شیوه‌نامه و آیین‌نامه اجرایی ماده 9 قانون مصوب هیأت وزیران پرداخت می‌شود که شاخص‌هایی همچون دهک درآمدی افراد و مقطع تحصیلی آنان در نظر گرفته می‌شود.»
ظاهراً وی به آنچه که سوال ما نبوده جواب داده. در بهترین حالت می‌توان گفت او سوالات را بدون مطالعه پاسخ داده یا متوجه سوال نشده اما در واقع این مدل پاسخگویی، نشان می‌دهد این مسئول از روی رفع تکلیف عمل کرده و عامدانه خود را به راه دیگری زده تا پاسخ درست ندهد که در همه حالات ممکن، در حال اهانت مستقیم به شعور مخاطب است.
اگر شانس آورده باشیم و وی سوالات را شخصاً پاسخگویی کرده باشد می‌توان فقدان دانش و مهارت مدیریت را نیز در حبیبی احتمال داد که در اینصورت باید قاطعانه به حال دفتر توانمندسازی سازمان و حال مدیریت فعلی کل مجموعه گریست!گذشته از اینکه پاسخ وی پاسخ سوال ما نیست، اینکه دفتر توانمندسازی طبق کدام قانون و آیین‌نامه چه عملکردی دارد برای مافوقانشان شاید مهم باشد اما برای دانشجوی معلول بدهکار این قواعد نه اهمیت دارد نه ضرورت! چه بسا اگر آئین‌نامه‌های این سازمان آئین‌نامه بودند پای پرداخت شهریه‌ها پس از سالها آزمون و خطا همچنان لنگ نمی‌بود و طبعاً مسئولی که دستش از پاسخ پر باشد، طفره نمی‌رود!
حدیث مفصل
این مسئول در پاسخ به سوال بعدی مبنی بر «صحت اظهارات برخی دانشجویان در خصوص بدهکار بودن از سنوات گذشته و عدم امکان دفاع و بعضاً اخذ مدرک، همچنین تعداد کل این دانشجویان و علت عدم تسویه بدهی آنها» تنها به این پاسخ یک جمله‌ای: «شهریه هر ترم در پایان همان ترم تحصیلی پرداخت می‌شود» بسنده کرده است. این پاسخ کوتاه است اما تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل..
پاسخ‌های حاشیه‌ای
حبیبی در پاسخ به اینکه درحال حاضر از کل تعداد دانشجویانی که سازمان شهریه دانشگاه آنان را پرداخت می‌کند چه تعداد دارای معلولیت و چه تعداد مددجویان سایر حوزه‌ها (تندرست) هستند نیز فقط نوشته است: «تعداد دانشجویان دارای معلولیت تحت‌پوشش سازمان 11هزار نفرند» و بااینکه تعداد دانش‌آموزان معلول تحت‌پوشش بهزیستی سوال ما نبود اما او تعداد این گروه را هم 82 هزار نفر اعلام کرده است. وی همچنین به سوال دیگرمان مبنی بر اینکه کل اعتباری که سازمان سالانه صرف تأمین شهریه دانشجویی می‌کند چقدر است، نیز پاسخی نداده و فقط نوشته: «کمک هزینه تشویقی دانشجویان معلول در دانشگاه‌های دولتی بر اساس ضوابط و مقررات و شامل مقطع تحصیلی و میزان اعتبار هر ساله پرداخت می‌شود.»گویا تصور وی این بود که باید بود و نبود ضوابط را شفاف‌سازی کند، درحالیکه عملکرد مجموعه به حد کافی گویای احترام مجموعه به ضوابط هست! همه این رویدادها تصریحی است بر کم‌کاری سازمان بهزیستی و بی‌اهمیتی مشکلات جامعه برای مجریان امور. در واقع کارآمدی غالب مدیران این سازمان با میزان شفاف‌سازی آنان و همچنین با اندازه شهامتشان در رویارویی با رسانه‌ها رابطه مستقیم دارد. مشخصاً مدیران چیره دست، مسلط به امور و موفق در اجرا در مصاحبه و پاسخ دادن نه تنها باکی ندارند بلکه هر لحظه آماده ارائه گزارش عملکرد هستند و آنکه فلسفه می‌بافد تکلیفش مشخص است! مشکل سازمان بهزیستی در بحث پرداخت شهریه‌ها، کوتاهی در جمع‌آوری اطلاعات، بروکراسی اداری به شدت کُند و عدم احساس وظیفه در قبال جامعه هدف است، اگر قانون در این سازمان حاکم بود حتما می‌پرسید چرا شهریه‌ دانشجویان از دو سال پیش تسویه نشده و حتما با عاملان این تأخیر دو ساله برخورد می‌کرد!
مگر علت اصلی پرداخت شهریه به خود افراد (و نه به دانشگاه‌ها) حفظ کرامت انسانی دانشجویان معلول و تحت‌پوشش نبود تا آنها هنگام پرداخت شهریه گردن کج نکرده و در میان جمع اعلام نکنند شهریه ما به عهده خودمان نیست؟
حالا آیا این هدف محقق شده؟ آیا بدهکار نگه داشتن افراد برای 4 ترم حفظ کرامت است؟ نکند کرامت دانشجویان بهانه تغییر روال و برخی تغییرات دیگر در سازمان بوده؟! آیا «حفظ کرامت دانشجویان» تنها بهانه تغییر روال این پرداخت‌ها بود؟ آیا با این عملکرد، نباید گفت حتی تلفظ «کرامت انسانی» از دهان این جماعت گنده‌تر است چه رسد به احقاق آن؟