نشست علمی«برای ایران، عبور از بحران» با حضور «هادی خانیکی» استاد علوم ارتباطات، «مهدی مطهرنیا» رییس اندیشکده آینده اندیشی سیمرغ، در محل کتابخانه ملی ایران برگزار شد.
«مهدی مطهرنیا»، رئیس اندیشکده آیندهاندیشی سیمرغ به مسائل سیاست داخلی ایران پرداخت و بیان داشت: چالش، آوردگاهی مملو از فرصت و تهدید است و سیاستمداران در این شرایط وظیفه دارند تهدیدها را به فرصت تبدیل کنند. چون اگر چالشها را نبینیم، اقدام و کارآمدی نداریم و وقتی کارآمدی نداشته باشید، مشروعیت را از دست میدهید و اگر مشروعیت از دست برود، در عرصه سیاسی، شکاف ملت- دولت و دولت- حکومت به وجود میآید.
در شرایط فعلی دچار بحران مفاهیم هستیم
استاد آیندهپژوهی سیاسی با بیان اینکه در شرایط فعلی دچار بحران مفاهیم هستیم گفت: اولین بحران ما، بحران مفاهیم است، چون مفاهیم ذبح می شوند و اصطلاحاتی مانند مذاکره، اقدام و سیستم به گونه دیگر معنا پیدا میکنند.
وی با بیان اینکه ما با آمریکاییها در نظام بینالملل دچار اتمیزه شدن قدرت هستیم گفت: ما در مرکز با بحران مفاهیم، در لایه میانی با بحران گفتمانی و در لایه بیرونی با بحران سیاسی مواجه هستیم و این مساله ایران و آمریکا نه از بیرون، بلکه با شکافت درونی قابل حل است.
مطهرنیا به پدیده مهاجرت نخبگان اشاره کرد و گفت: ملتی که نتواند بزرگان و نخبگان فکری خودش را حفظ کند و بیشترین مهاجرت نخبگان را داشته باشد نمیتواند مسائل خود را حل کند.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: ما در شرایط فعلی، فروپاشی سرمایه اجتماعی، تمرکز قدرت در نهادهای غیر پاسخگو و ناتوان در اجماع سازی ملی را داریم و با فعال شدن مکانیسم ماشه شاهد فقر گسترده و ناتوانی در جذب سرمایه گذاری داخلی و خارجی هستیم. همچنین نظام بانکی و مالی ما با ابربحرانها روبرو است که نمیتوان این مسائل را نادیده گرفت. وی در مورد بحرانهای جامعه ایران گفت: بحران حکمرانی و مشروعیت، بحران تمرکز قدرت، مهاجرت نخبگان، و شکافهای اجتماعی-فرهنگی از جمله بحرانهای موجود جامعه ایران هستند. مطهرنیا در مورد سناریوهای آینده ایران گفت: با دو عدم قطعیت (اجماع داخلی و فشار خارجی) چهار سناریو مطرح میشود که عبارتند از پایدارسازی تدریجی، انزوا و انجماد، تنش منطقهای کنترل نشده، و گفتگو و تحول ساختاری. در نتیجه باید امکان توافق حداقلی داخلی برای مدیریت اصلاحات اقتصادی و کاهش تنشهای منطقهای و فرصتهای اقتصادی و دیپلماتیک فراهم شود که البته سناریوهایی دور از دسترس است.
گسیختگی اجتماعی ابرچالش اصلی ایران است
هادی خانیکی، استاد علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی نیز در این همایش «برای ایران، عبور از بحران» با تحلیلی ارتباطی، گسیختگی اجتماعی را ابرچالش اصلی ایران دانست.
وی با تأکید بر کاهش اعتماد به رسانههای رسمی، بر ضرورت ایجاد فضاهای گفتوگوی باز و همدلانه تأکید کرد و از دانشجویان خواست تا در این مسیر مشارکت کنند.
خانیکی گفت: «کاهش رجوع به رسانههای رسمی و جابهجایی رسانهای ناشی از تحولات نگرشی، گسیختگی ارتباطی را در سطوح عمودی و افقی تشدید کرده است. این وضعیت به بیاعتمادی و خشم اجتماعی منجر شده است.» او افزود: «فیلترینگ و محدودیتها، نتوانستهاند این جابهجایی را جبران کنند.» او اظهارکرد: «جامعه ایران، تحت فشار تبعیض و نابرابری، ترومایی شده است. فقدان روایت مشترک و گفتوگو، اعتماد را تضعیف کرده و نیازمند بازنگری در زبان پیامها هستیم.» خانیکی تأکید کرد: «دانشجویان ارتباطات میتوانند با پژوهش در حوزه سواد رسانهای، به کاهش این گسیختگی کمک کنند.»
خانیکی پیشنهاد داد: «ایجاد فضاهای ایمن برای گفتوگو، روایت واقعبینانه مسائل مردم، آموزش متخصصان و داستانسرایی همدلانه میتواند به بازسازی اعتماد و تقویت تابآوری اجتماعی کمک کند.»